به‌طور اختصار به شيوهء حكومت استبدادى عبد الرحمان و عياشى حبيب اللّه و تجددخواهى تقليدى امان اللّه خان اشاره كرديم و يادآور شديم كه از آغاز تشكيل حكومت افغان از احمد خان تا امان اللّه خان ، نحوهء قدرت‌گيرى و شيوهء دوام آن تقريبا يكسان بوده است . همچنان ذكر شد كه قبل از افغانها اقوام و مليتهاى ديگرى نيز در اين سرزمين حكمروايى كرده‌اند . هرچند كلمهء افغان قدمت تاريخى دارد ، سرزمينى به نام افغانستان از قدمت تاريخى برخوردار نيست زيرا كه « كلمهء افغانستان به عنوان نام رسمى كشور بار اول در سال 1801 در معاهده بين انگلستان و ايران دربارهء دولت درانى به كار رفته است ، امّا كلمهء افغان به مثابه نام يك قوم و كتله نژادى و فرهنگى افغانستان به عنوان محل سكونت آن در تاريخ خراسان سابقهء درازمدت دارد . » « 1 » با اين‌كه خود افغانها مدعىاند كه از طايفهء بنى اسرائيل و از فراريهاى فلسطين و شامات‌اند ، اكثر مورخين جايگاه اصلى اين قوم را شرق افغانستان و غرب هند ذكر مىكنند : « قبايل افغان در كوه‌هاى غرب هندوستان بسر مىبرند و تا به حدود رودخانه سند مىرسند . » « 2 » وقتى سرزمينى به نام افغانستان وارد تاريخ و جغرافياى سياسى جهان شد ، حدود آن با افغانستان كنونى كاملا فرق داشت ، زيرا به مثابه همان كتله‌هاى قومى و محل بود و باش افغانها در خاك هند آن‌روز ، حدود سرزمين افغانستان در همان نواحى ذكر شده است نه در كل ساحهء

--> ( 1 ) . افغانستان در پنج قرن اخير ، چاپ احسانى ، جلد اول ، ص 24 . ( 2 ) . افغانستان در پنج قرن اخير ، چاپ احسانى ، جلد اول ، ص 25 .